02:19 18-04-2009   755 lượt xem

Lê Ích Mộc người làng Thanh Lãng ( tên Nôm là Ráng), huyện Thủy Đường, Hải Dương, nay thuộc xã Quảng Thanh, huyện Thủy Nguyên, thành phố Hải Phòng. Ông sinh năm 1460, không rõ năm mất.

Thuở nhỏ, nhà nghèo, Lê Ích Mộc phải đến ở nhờ chùa Diên Phúc của làng để học. Ông chăm học, chăm làm, nổi tiếng thông minh, có trí nhớ tốt. Theo sánh Đồng Khánh địa dư chí, ông có tài đọc nhanh, lướt mắt là có thể đọc được 10 dòng. Tài liệu đã đọc, dù bỏ lâu cũng không quên. Đại Việt sử ký Toàn thư cho biết, sau khi thi đỗ được vào bái yết nhà vua, Lê Ích Mộc bưng lư hương đồng nóng bỏng tuột cả da tay mà không biết, điều này nói lên khả năng tập trung cao của ông. Lê Ích Mộc hiểu biết sâu cả nho, phật, lão giáo. Năm 43 tuổi mới đi thi và liên tiếp đỗ cả 3 khoa thi hương, hội, đình. Ông đỗ Trạng Nguyên khoa Nhâm Tuất (1502) và được bổ dụng ngay làm quan, trải thăng đến chức Tả Nhị Lang. Nhưng Lê Ích Mộc không ham danh lợi, sau khi nghỉ hưu về quê nhà, ông mở trường dạy học, tiếp thu tìm hiểu sâu đạo phật, lại khiến khích giúp đỡ dân làng khai hoang, trồng cây, gây rừng. Tương truyền, rừng lim ở Thanh Lãng xưa là do ông vận động dân trồng.

Sau khi ông mất, dân làng cảm công đức, tạc tượng ông, xây đền trên nền trường học cũ do ông mở để thờ. Triều đình truy ân phong là phúc thần. Mộ Lê Ích Mộc được xây bằng gạch trên sườn núi Lăng, vốn là khu rừng lim xưa kia ông vận động dân trồng. Mộ đặt hướng Tây nam, nhìn ra sông Việt. Trên mộ gắn tâm bia khắc dòng chữ Trạng nguyên Lê Ích Mộc (1960 - ?). Mất ngày 15 tháng 2 năm Giáp Ngọ. Đỗ Trạng Nguyên khoa nhâm tuất, niên hiệu Cảnh Thống năm thư 5 (1502), đời Lê Thánh Tông, làm quan tới chức Tả Thị Langggg.

Trước bia đặt bát hương đá tròn, 2 nấc. Tương truyền bát hương đá này được mang từ đền quan Trạng trên nền cũ của ngôi đền xưa.

Năm 1992, nhân dân địa phương dựng một ngôi nhà nhỏ để thờ Lê Ích Mộc gọi là Từ Đường quan Trạng trên nền cũ của ngôi đền xưa.

Từ đường Lê Ích Mộc còn lưu giữ được 2 di vật có niên đại Tây Sơn, đó là quả chuông đồng cao 90cm, đường kính miệng 45cm, bên cạnh bài minh còn có 4 chữ hán Diên phúc tự chungggg, khẳng định di vật của chùa Diên Phúc, chuông được đúng năm Cảnh Thịnh tam niên (1975).

Hiện vật thứ hai là bia được khắc dọc theo giữa thân 7 chữ Hán trong khuyên tròn Lê Ích Mộc Trạng nguyên phục miếuuuu (Miếu thờ Trạng nguyên Lê Ích Mộc). Hai bên dòng chữ này ghi tên những người trong vùng bỏ tiền của cúng tiến, bia chỉ có chữ ở một mặt, tạc năm Cảnh Thịnh nhất niên (1793).

Những di vật của thời đại Tây Sơn trong lịch sử dân tọc có ý nghĩa rất lớn trong việc nghiên cứu lịch sử Hải Phòng về nhiều lĩnh vực nghệ thuật, tôn giáo, địa danh. Lăng mộ, từ đường Trạng nguyên Lê Ích Mộc được Nhà Nước xếp hạng năm 1993.

Admin   
(Theo Thủy Nguyên Website)