|
|
|
|
 |
 | |  | |
Vài nét về bài Đối văn thi Đình trả lời về Phật pháp của Trạng nguyên Lê Ích Mộc (1458-1538) (TBHNH 1998)
|
|
|
Lê Ích Mộc đỗ Trạng nguyên năm 44 tuổi, làm quan đến chức Tả thị Lang, về trí sĩ. Sử còn chép ông xuất thân là Đạo sĩ. Trong lễ xướng danh, Vua sai ông tuyên đọc lời chế thư, bưng lư đốt hương ra trước, hương cháy bỏng tuột cả tay mà không hề hay biết. Theo Công dư tiệp ký, Lê Ích Mộc tuổi đã cao mà chưa đỗ đạt thì tâm trạng cũng buồn. Ông thường đến chùa Thiên Phúc theo học thầy chùa đọc kinh Phật. Kỳ thi Đình năm ấy, toàn hỏi về Phật. Văn ông ý tứ dồi dào, không bỏ sót tý nào. Kể rằng đề bài ra chín hàng chữ thì ông viết thành 25 trang. Khi duyệt bài, Vua Hiến Tông sửng sốt thốt lên rằng: “Bài văn của Ích Mộc hơn hẳn mấy tầm so với các bạn đồng khoa. Trẫm rất hài lòng duyệt cho người ấy xứng đáng bậc khôi nguyên”. Như vậy, có thể nói, ông là vị Trạng nguyên và duy nhất của huyện Thủy Đường (đời Duy Tân đổi làm huyện Thủy Nguyên thuộc phủ Kinh Môn, trấn Hải Dương xưa, nay thuộc huyện Thuỷ Nguyên, thành phố Hải Phòng).
Nhưng có điều chính sử chép đề thi Hội năm ấy là “Vua thân ra đầu bài văn sách hỏi về đế vương trị thiên hạ” nhưng vào thi Đình, vua lại hỏi về Phật pháp. Đó là điều bất ngờ lớn đối với sĩ tử bấy giờ. |
|
| |  | |  |
|
|
|
|
|
|
|
|
